Circulair ondernemer word je niet op één dag

Aan de rand van de duurzame woonwijk Nieuw Zuid botst u op de circulaire hub van Plein Publiek. De wat? Het walhalla, het centrum en groeiend hart van een groep circulaire ondernemers die het elke dag beter en duurzamer doen. Ze inspireren elkaar en maken duurzaam ondernemen tastbaarder en hipper dan ooit.

Dat doen ze wel niet allemaal op één dag. Want zo werd Rome ook niet gebouwd. “Als je alles meteen wil, lukt het niet, stap voor stap is ook goed. Duurzaamheid gaat over een langetermijnvisie, niet alleen over vandaag.” Thomas Wijnen, uitbater van restaurant, event- en circulair ondernemerscentrum Plein Publiek was ook niet meteen helemaal mee. Maar Stadslab2050 plantte een zaadje, bracht hem in contact met de juiste mensen en intussen is hij samen met heel wat gelijkgezinde partners een overtuigde duurzame entrepreneur, soms pionier.

Van horeca-uitbater naar duurzaamheidspionier

“De vraag van Stadslab2050 over hoe ondernemerschap eruit ziet in een duurzame wijk zoals Nieuw Zuid is het begin van alles”, steekt Thomas van wal. “Wij (Thomas en zijn compagnon de route en mede-eigenaar van Congé NV,Constantijn Van Leuven, red.) vonden horeca een heel leuk beroep”, vertelt Thomas. “Maar het op een doorgedreven duurzame manier doen, is een serieuze meerwaarde én uitdaging en geeft heel wat extra voldoening. Het idee van Stadslab2050 om onze know-how te koppelen aan een circulair centrum vol duurzame bedrijven middenin een wijk die gebouwd werd om een voortrekkersrol op te nemen, sprak ons meteen aan. Maar we hadden nog niet heel veel kaas gegeten van een circulair ondernemerschap. Daarvoor konden we wel wat hulp gebruiken.”

“Ons duurzaam ondernemersplan is een roadmap die het proces bepaalt. Je kan nooit in één keer 100% duurzaam zijn.”

Elisabeth Van Lent Fine Art Wedding Photography

Duurzaam ondernemen is een proces

Stadslab2050 liet tijdens twee ontbijtsessies geïnteresseerde start-ups zoals HNST, Pure by Luce, De kringwinkel, … mee nadenken over wat een circulair belevingscentrum zou kunnen en willen zijn. “Nadien bracht studiebureau C2C ExpoLAB ons bij wat een circulaire economie is en hoe je zelf aan één bouwt,” gaat Thomas verder. (In een circulaire economie blijft alles altijd in de loop, alle materialen die je gebruikt, worden eindeloos gerecupereerd waardoor je afval uitsluit, red.) De belangrijkste les die zij ons leerden: Je kan niet van dag 1 op 2 helemaal duurzaam zijn, daarin moet je investeren. Ze maakten samen met ons een roadmap op die heel nauwkeurig aangeeft waar we wanneer willen staan. Dat was een grote eye-opener en hulp. Want, hoewel er al heel wat duurzaam ondernemerschap is, valt er toch nog heel veel te leren en te ontdekken. Zeker in de horecasector voelt het vaak als pionieren.”

“Een duurzame onderneming doet meer dan enkel duurzame producten gebruiken en verkopen, maar daar begint het natuurlijk wel mee.”

Het gaat om meer dan duurzame producten

“Een duurzame onderneming doet meer dan enkel duurzame producten gebruiken en verkopen, maar daar begint het natuurlijk wel mee”, legt Thomas uit. “Echt alles wordt gezien als potentieel cradle-to-cradle materie. Zelfs de ruimtes waarin we ondernemen. Onze containers en serre worden gezien als een materialen bibliotheek. Wanneer het hier wordt afgebroken, worden de materialen elders opnieuw gerecupereerd, elk materiaal heeft een paspoort. En natuurlijk kozen we vooral voor natuurlijke materialen zoals hout, metalen en organische vezels. Onze parket werd bijvoorbeeld gemaakt met reststromen van bomen. Maar er is meer. Ook onze energie is duurzaam. Waterlink zuivert het grijze afvalwater uit de keuken en onze handenwassers tot drinkwater. Dit is een pilootproject van Waterlink om later uit te breiden naar de rest van Antwerpen en Vlaanderen. Het onderzoekscentrum VITO, dat onderbenutte gevels voorziet van zonnepanelen, test zijn verticale panelen bij ons, zodat wij maximaal van alle zonnestanden kunnen profiteren, horizontaal en verticaal. En naast de vele circulaire ondernemers die hier hun duurzame producten verkopen, bieden we hier ook circulaire services aan. De Kringwinkel heeft zich heruitgevonden in Circuit waarin ze zich niet enkel op retail focussen, maar ook services aanbieden. Hier geven ze workshops over hoe je je gsm, fiets of kleding zelf nieuw leven kan inblazen. Of ze houden boeiende lezingen over ‘Hoe gaan we om met afval?’, bijvoorbeeld.”

Elisabeth Van Lent Fine Art Wedding Photography

Groeien in sociaal ondernemerschap

“En we willen nòg verder gaan. We moeten ook op zoek naar modellen waar sociaal ondernemen vooropgesteld wordt op winst. Natuurlijk moeten bedrijven winstgevend zijn, maar die winst kan ook net voldoende zijn om het bedrijf gezond te houden. Extra winsten kan je dan afromen en opnieuw investeren in zaken waar je niet alleen zelf beter van wordt. Ook in onze bedrijfsvoering proberen we daar aan te werken. Maar zoals ik al zei, alles is een roadmap en het is de bedoeling dat we daar altijd verder en verder aan bouwen, stap voor stap.”

“We voelden meteen dat de vraag groot is. Er zijn alsmaar meer bedrijven die een circulaire economie omarmen.”

Circulaire ondernemers verenigen zich

Plein Publiek wordt omgeven door containers met binnenin werk- en verkoopruimten van inventieve creatievelingen, ontwerpers en ondernemers met duurzame businessmodellen. Bij denimlabel HNST tik je een exemplaar van de duurzaamste jeans ter wereld op de kop, bijvoorbeeld en bij W.r.yuma worden milieubewuste zonnebrillen met de hand vervaardigd uit oude autodashboards, PET-flessen en gerecycleerd bamboe. “De open oproep met infosessie ondersteund door Stadslab2050 bracht meteen een 20-tal geïnteresseerde bedrijven op de been”, vertelt Thomas. “We voelden meteen dat de vraag groot is. Er zijn alsmaar meer bedrijven die een circulaire economie omarmen. En die brengen we hier samen. Want tegelijk is er nog heel wat werk in aan de winkel. we leren van elkaar en samen komen we verder.”  

“We geven duurzaamheid het hippe karakter dat het verdient.”

Elisabeth Van Lent Fine Art Wedding Photography

Plein publiek maakt duurzaamheid mee hip

“Vroeger was ecologie iets voor geitenwollensokken. Maar het bewustzijn dat je het niet naast je neer kan leggen, groeit. Plein Publiek probeert mee om van onder dat ouderwetse jasje te komen. We willen niet beleren, maar mensen op een fijne manier in contact brengen met het hele idee. Ze lezen eens iets in ons menu of drinken met onze rietjes gemaakt van deegwaren en merken gaandeweg waarom. Zo sensibiliseren we en krijgt duurzaamheid het hippe karakter dat het verdient. We organiseren veel events en krijgen zo heel wat mensen over de vloer. Dat maakt het heel interessant voor de ondernemers die hier bij ons hun ding doen. Ze krijgen zo heel wat visibiliteit die ze anders misschien niet zouden hebben. En zo dicht bij elkaar is het heel gemakkelijk om kennis uit te wisselen en kruisbestuivingen te veroorzaken.”

“Duurzaamheid is niet duurder, het past in elk gezond ondernemersplan. Maar het is wel de grote angst, en meteen ook de grote misvatting van de gemiddelde entrepreneur.”

Duurzaamheid is niet duurder

“Natuurlijk moet je ons er niet meer van overtuigen dat duurzaamheid loont, maar onze bekommernis was wel of dat hele cradle-to-cradle principe wel financieel haalbaar zou zijn”, gaat Thomas verder. “Ik geef het antwoord al meteen mee: cradle-to-cradle hoeft helemaal niet duurder te zijn. Maar het is wel de grote angst, en meteen ook de grote misvatting van de gemiddelde entrepreneur. Ook bij ons duurde het even om daarvan overtuigd te raken.”

“En je botst hier en daar op een beperking, daar gaan we niet flauw over doen. Het rijbereik van onze elektrische wagen is soms niet genoeg. Maar hey, je moet ergens beginnen. Rome is toch ook niet op een dag gebouwd.”

Duurzaamheid heeft een lange-termijnvisie nodig

“En je botst hier en daar op een beperking, daar gaan we niet flauw over doen. Onze herbruikte serre is van enkel glas. Dus moesten we op zoek naar een efficiënt warmtepompsysteem. En het duurde ook wel even voordat Vlaanderen ons herbruikt drinkbaar water goedkeurde en certificeerde. Onze elektrische wagen rijdt fantastisch, maar het rijbereik is minder en soms niet genoeg. Maar hey, je moet ergens beginnen. Rome is toch ook niet op één dag gebouwd. Vergelijk het met China waar ze nu nog vijf jaar erg vervuilende bruine kool gebruiken, maar intussen wel genoeg zonnepanelen bouwen om nadien bijna volledig te kunnen overschakelen op herbruikbare energie. Duurzaamheid heeft een lange-termijnvisie nodig. Het speelt zich niet enkel af in het hier en nu. Het flatgebouw dat we nu bouwen blijft 50 jaar staan. En wat gebeurt er daarna met die materialen? Daar moeten we nu over nadenken.”

Elisabeth Van Lent Fine Art Wedding Photography

We blijven groeien

“In april openen we ons terras met zicht op de Schelde, inclusief speelruimte voor kinderen aan de dijk. We openen ook een B&B en een meeting room / dojo met een Japanse tatami mat. En we richtten intussen ook een exporuimte in onder ons terras met Sophie van de velde PLUS-ONE Gallery. Onze gelijkvloerse containers zijn allemaal verhuurd intussen, dus we gaan op zoek naar huurders voor onze eerste verdieping. We zijn nog lang niet aan het einde van onze road map.”

Abonneer mij: 

Abonneer je op onze nieuwsbrief en volg Stadslab2050 op de voet