Xaverius College: eerst de binnenluchtkwaliteit meten

Leerlingen van het Xaverius college krijgen uitleg over de sensorbox. © Xaverius college

Abonneer je op onze nieuwsbrief en volg Stadslab2050 op de voet
Abonneer mij

.

Hoeveel vrijer ademen is het in de ene klas dan in de andere? Tijdens een eerste fase van de proefprojecten Zuivere Lucht zette het Xaverius College twee intensieve onderzoeken op rond de binnenluchtkwaliteit … en de beste manieren om klaslokalen en zalen te verluchten.

Het Xaverius College ligt in de buurt van de Ring, de E313 en de Stenenbrug, maar is gelukkig ook vrij goed afgeschermd van die verkeersaders. Heel wat gebouwen liggen niet aan de straatkant, maar zijn omgeven door woningen. De schoolgangen liggen aan de straatkant, de lokalen kijken uit op de speelplaats of de binnentuin. Die situatie brachten de leerlingen ecologie in kaart met een luchtkwaliteitsscan. Intensievere buitenluchtmetingen komen er dit voorjaar aan, wanneer de leerlingen de meest gebruikte woonschoolroutes gaan monitoren met zelfgebouwde fijnstofmeters en enkele sensorboxen. Intussen waren ze in november en december wel al volop bezig met binnenluchtmetingen in klaslokalen en zalen.

Waar is het gezond ademen op school?

First things first dus in het Xaveriuscollege. Meer inzicht in de binnenluchtkwaliteit is belangrijk. Want ramen en deuren zoveel mogelijk gesloten houden, is een manier om verontreinigde buitenlucht (fijn stof en stikstofdioxide) te weren. Maar niét verluchten heeft een keerzijde, zoals een ophoping van CO₂ en chemische stoffen van ongezonde materialen in de school zelf. Om hier een zicht op te krijgen en om te leren of er toch op een gezonde manier verlucht kan worden, werden in enkele grote zalen en klaslokalen de concentraties CO₂, fijn stof, stikstofdioxide en vluchtige organische stoffen gemeten. 

“In vier grote zalen stelden we speciale sensorboxen op”, legt leerkracht ecologie Hans Gooris uit. “De ene zaal kunnen we al beter verluchten dan de andere. In december werden de ruimtes gebruikt als proefwerkzalen. Er waren telkens 50 à 250 leerlingen en toezichters enkele uren samen. Afhankelijk van het tijdstip waarop we gemeten hebben, waren er meer of minder leerlingen aanwezig.” Vooraf formuleerde het projectteam per zaal een hypothese over de luchtkwaliteit. Op basis van de meetresultaten gaat het team bekijken hoe de luchtkwaliteit in de zalen, klaslokalen (en ook de lerarenkamer) verbeterd kan worden. 

“Daarmee hebben we het project rond binnenluchtkwaliteit en de invloed op de CO₂ -concentratie van meer of minder mensen in een ruimte al voor de kerstvakantie afgerond”, zegt Hans Gooris tevreden. “Na de vakantie gaan we alle resultaten verwerken. De resultaten voor fijnstof en NO₂ die we meenemen, worden heel belangrijk voor de onderzoeken die we plannen tijdens het tweede semester.”

Aandachtsproef schudt leerlingen wakker

Verslappende aandacht? Concentratieprobleem? Het zou wel eens een gevolg kunnen zijn van te weinig zuurstof (en dus teveel CO₂) in de klas. Goed verluchten is dan de boodschap (op voorwaarde dat de buitenlucht gezond genoeg is), maar daar zijn veel leerlingen zich niet echt van bewust. 
Daarom werd een vergelijkend onderzoek opgezet waarbij leerlingen op verschillende tijdstippen en locaties een werkblad met pittige vraagstukjes invullen. De hypothese: leerlingen in een goed verlucht lokaal scoren beter. De leerlingen ecologie en onderzoekscompetentie (5de-6de middelbaar) voerden de onderzoekjes uit in het 6de leerjaar van de lagere school en in het eerste middelbaar. 

Het projectteam verstuurde ook een enquête naar leerlingen, leerkrachten en ouders om te peilen naar hun mening over wat de school zélf al weet of vermoedt over de luchtkwaliteit in en rond de school. “De enquête werd opgesteld door de leerlingen en wordt opgevolgd door de leerkracht humane wetenschappen die ervaring heeft met het opstellen en verwerken van enquêtes”, zegt Hans Gooris. “We wilden drie dingen te weten komen. Eén: hoe verplaatsen leerlingen zich naar school? Twee: welke route gebruiken ze – dat vragen we ter voorbereiding voor onze volgende metingen. En drie: zijn onze leerlingen zich bewust van de luchtkwaliteit? Dat is belangrijk voor het opzetten van ons communicatieluik. Over die mate van awareness bevragen we echt iedereen, want we denken dat daar nog werk aan de winkel is.”

Logo project Zuivere Lucht