Het eerste deelmoment Zuivere Lucht: zoeken, finetunen en van elkaar leren

Leerkrachten, experten en leerlingen samen aan de slag tijdens Ecotreffen Zuivere Lucht. © Stadslab2050

Abonneer je op onze nieuwsbrief en volg Stadslab2050 op de voet
Abonneer mij

.

Diep inademen, het wordt serieus. Op dinsdag 26 november organiseerden EcoHuis en MOS provincie Antwerpen samen met de partners van het Europese project Zuivere Lucht een eerste deelmoment over samen experimenteren rond Zuivere Lucht. Deelnemers: de 5 Antwerpse pilootscholen, milieu-experts, projectmedewerkers en belangstellende scholen. Enkele learnings, impressies en verwachtingen.

Luchtvervuiling is … complex

Hoe experimenteren we samen een luchtzuivere toekomst in en om de school? Dat burgerwetenschap écht wetenschap is, werd op dit eerste Ecotreffen al duidelijk door de inleiding van de Vlaamse Milieumaatschappij VMM: Wat is luchtvervuiling en wat is de impact op de Antwerpse scholieren?

Stikstofdioxide, fijnstof, zwarte koolstof… “Luchtvervuiling is enorm complex”, beaamt leerkracht chemie Irene (Koninklijk Lyceum Antwerpen). “Voor ons is Zuivere Lucht zélf een leerproces en dit Ecotreffen is er een nuttig onderdeel van. Ik ben enorm benieuwd naar het resultaat van onze eigen metingen.”

Leerkrachten, experten en leerlingen samen aan de slag tijdens Ecotreffen Zuivere Lucht. © Stadslab2050

Opdracht: de omgeving sensibiliseren

Naast verkeer zijn houtkachels één van de belangrijkste bronnen van luchtvervuiling in stedelijke schoolomgevingen. De buurt rond de school betrekken wordt essentieel. Veerle (MOS-begeleider): “We moedigen scholen aan om op zoek te gaan naar buurtwerkers of buren met contacten én een hart voor de school.” Ouders kunnen een belangrijke spil zijn. Sien, leerkracht 6e leerjaar (basisschool De Spiegel): “Tijdens ons Winterfeest proberen we de ouders mee in het bad te trekken. Een oudergroep had al eens een project aan de schoolpoort opgezet rond zuivere lucht. Een leuk voorbeeld voor andere scholen. Onze werkgroep telt 4 leerkrachten, de directeur én 2 ouders.”

De school en de buurt kunnen het probleem echter niet alleen oplossen. Olivier, leerkracht 5e leerjaar (basisschool Omnimundo): “Langs onze school passeren elke dag heel wat vervuilende dieselbussen. In het buitenland zie je overal elektrische en waterstofbussen rondrijden. Waarom kan dat hier niet?” Uitdagingen zoals deze kunnen scholen niet oplossen, dat is een taak voor de overheid.

Luchtkwaliteit meten: doorheen het bos de bomen zien

VMM stelde verschillende types meettoestellen en sensoren voor om luchtkwaliteit te meten op school. Een stappenplan voor luchtkwaliteitsmetingen biedt de projectdeelnemers houvast en met de toolkit Zuivere lucht op school (beide ontwikkeld binnen het project Zuivere Lucht) zoom je in op de lokale aanpak van luchtverontreiniging op en rond jouw school. Welke onderzoeksvraag stel je? Welke meetgegevens zijn beschikbaar? Hoe zet je de meting op? “Tijdens de sessies stak ik heel wat op van een gesprekspartner van Universiteit Antwerpen over binnenluchtmetingen”, zegt leerkracht Sien. “Ons eigen volgende actiepunt in De Spiegel: de binnenluchtkwaliteit in onze voor- en achterbouw aan de Belgiëlei vergelijken. Dit was dus heel interessant voor ons.”  

Gezonde fietsroutes vinden die ook veilig en snel zijn

Naar school fietsen, is luchtvervuiling direct ervaren. “Toch is een omweg maken niet eenvoudig”, zegt Simon (14 jaar, 3e Latijn-Wiskunde, KLA). “Ik steek de Ring over met de fiets en aan het verkeerslicht is de lucht echt slecht, maar ik kan dat punt niet vermijden. Verderop kan je wel binnendoor via kleinere straatjes. Maar dat is een omweg en ik wil geen half uur vroeger opstaan! Misschien is het ook gevaarlijker, er is geen fietspad.” Leerkracht Sien (De Spiegel): “We zoeken vooral naar gezonde mobiliteit voor onze kinderen. Het zesde heeft al drie routes in kaart gebracht die ze dit jaar willen gaan testen met hun meetinstrumentje op de fiets.” 

Meetsensor om de luchtkwaliteit te meten. © Stadslab2050

Leerlingen betrekken in en buiten de klas  

Als leerkracht wil je niet alleen experimenten begeleiden, je wil je leerlingen enthousiast en gemotiveerd zien. Meteen het thema van de volgende interactieve sessie op het Ecotreffen. MOS-begeleidster Elke: “Het is belangrijk dat de leerkrachten temidden van alle info en plannen hun leerlingen niet vergeten. Je wil hen vooral raken: eerst hart, dan hoofd, dan handen.” “Niet eenvoudig”, beaamt leerkracht ecologie Hans (Xaveriuscollege). “De meeste van onze leerlingen zijn niet bewust bezig met luchtkwaliteit op school. Dat blijkt uit een bevraging die ze zelf opgezet hebben. Interessant om te horen hoe de andere scholen dat ervaren.”

Van elkaar leren via netwerken

Zuivere Lucht wil breder gaan dan enkel de vijf Antwerpse pilootscholen. Bedoeling is om verschillende vormen van uitwisseling tussen scholen te stimuleren, zodat ze van elkaar kunnen leren en geïnspireerd worden om zelf aan de slag te gaan. Wat zoeken niet-pilootscholen hier? Pieterjan (AP Hogeschool Antwerpen). “Een ideale gelegenheid om meer te weten te komen over sensoren voor luchtkwaliteitsmetingen. We gaan zelf een project opzetten rond luchtkwaliteit. We plaatsen sensoren op fietsen en zoeken de schoonste fietsroute in de haven. Een blinde vlek van het project CurieuzeNeuzen, vandaar.”

Leerkrachten, experten en leerlingen samen aan de slag tijdens Ecotreffen Zuivere Lucht. © Stadslab2050

Ecotreffen Zuivere Lucht 2.0
Heb je ons eerste Ecotreffen Zuivere Lucht gemist? Geen nood, we zien elkaar opnieuw voor een tweede Ecotreffen op dinsdag 5 mei 2020. Schijf het alvast in je agenda!

 

Logo project Zuivere Lucht