De Spiegel speurt naar slimme fietsroutes en een alternatieve schoolpoort

Leerlingen van de Spiegel betogen in fluokledij voor zuivere lucht rond de school

Abonneer je op onze nieuwsbrief en volg Stadslab2050 op de voet
Abonneer mij

.

Het Xaverius College beet de spits af, nu is basisschool De Spiegel aan de beurt voor een update over het Project Zuivere Lucht. Dat het er beweegt, zie je in de straten rond de school waar je dezer dagen leerlingen kan spotten die te voet of met de fiets met een sensorbox de luchtkwaliteit meten. De jongste Spiegelleerlingen knutselden fijnstofmeters en de vierdes hingen overal stikstofdioxidemeetbuisjes op in het schoolgebouw. Ouders en buurt mochten supporteren tijdens de Verkeersstoet en op het Winterfeest. 

Basisschool De Spiegel telt bijna 300 leerlingen en zet zich als MOS-school (milieu op school) al jaren actief in voor het milieu. De ligging van deze Antwerpse stadsschool tussen de drukke Belgiëlei en de Lange Leemstraat is daar niet vreemd aan. Beide zijn street canyons met veel verkeer en uitlaatgassen in combinatie met hoge gebouwen. Luchtvervuiling in en rond de school: de school is er zich scherp van bewust. Hoe kan je gezond(er) verluchten? Valt de speelplaats af te schermen? En hoe betrek je ouders en buurt nog meer, voortbouwend op vroegere acties? Met die en nog meer onderzoeksvragen ging iedereen in De Spiegel enthousiast én samen aan de slag.

Zesdes zoeken de gezondste fietsroute

Ook al liggen er parken in de buurt, een écht ‘schone’ route naar De Spiegel ligt niet voor de hand. “Met de fiets of te voet door drukke straten, onze leerlingen zijn het gewend”, zegt Maartje Hamans, juf in het zesde leerjaar. “Maar ze worden wel blootgesteld aan fijnstof en nog andere niet zo’n fijne stoffen. Met de jongens en meisjes van het zesde zoeken we nu naar de minst vervuilde route van en naar school.” Daartoe brachten de leerlingen de routes die ze fietsen in kaart. “Per wijk fietsen ze op hetzelfde tijdstip verschillende routes”, zegt juf Maartje. “Zo meten we waar leerlingen het minst in aanraking komen met vervuilende stoffen. De eerste groep heeft op dinsdag 14 januari een route gefietst naar het Groen Kwartier. Daarna volgden andere wijken rondom de school.” Voor de testing gebruiken de leerlingen sensorboxen die De Spiegel via de stad in bruikleen kreeg. Die worden op een fiets of een step bevestigd. Wie te voet gaat, houdt de box gewoon vast. “De leerlingen vinden de boxen gemakkelijk te bedienen en ze zijn razend enthousiast over het project.”

 De Spiegel

Het eerste leerjaar vangt fijnstof met tape en vaseline

Wat is fijnstof? Hoe ziet het eruit? Waar vinden we het? Het eerste leerjaar van de Spiegel ging er vol verwachting naar op zoek. “We zochten eerst filmpjes op maat van zesjarigen die ons hierover iets meer konden leren”, vertelt juf Camie. “Dat lag niet voor de hand. Op de site van Smart Kids Lab  vonden we dan de manier om fijnstof in de lucht te meten met een zelfgemaakte fijnstofmeter.

We verzamelden tetrabrikken, knipten deze uit in rechthoeken, kleefden een stukje dubbelzijdige tape op de achterzijde en smeerden er vaseline op. Op verschillende binnen- en buitenplekken kleefden we  onze fijnstofmeters op de muren en op een kast. Schokkende waarnemingen kwamen er niet uit voort: wat verkleuringen, huisstof en dood vliegje. Maar we hebben fijnstof nu wel aanschouwelijk gemaakt en de kinderen erop attent gemaakt. Bovendien volgen we wekelijks in de klas op hoe de hoeveelheid fijnstof op onze meters evolueert. De leerlingen gebruiken hiervoor een vergrootglas en de microscoop.  De kinderen van het eerste leerjaar gaan ook samen met hun meters en peters van het zesde leerjaar in de klassen vertellen over fijnstof en nog extra fijnstofmetertjes uitdelen.”

Stikstofdioxidemetingen (NO²) en speurwerk door het vierde  

Teveel verkeer levert teveel stikstofdioxide of NO² op en dat veroorzaakt irritatie van de luchtwegen. Met meetproefbuisjes voerde het vierde leerjaar er metingen op uit. De buisjes nemen een maand lang luchtstalen in een bepaalde ruimte. “Door de meting kunnen we controleren waar er minder concentraties NO² zitten en of de klassen hogerop minder of juist meer aan NO² blootgesteld zijn. De buisjes werden overal op school opgehangen en op 14 februari gaan ze naar het labo. We hopen hierdoor de impact van de drukke Belgiëlei op de klassen te meten. Ook meten we hier aan de schoolpoort en aan de ingang van de portierswoning aan de Lange Leemstraat om te vergelijken of de portierswoning (‘den achterbouw’) een ‘gezondere’ toegang tot de school kan zijn.” Als blijkt uit de NO²-metingen dat de luchtkwaliteit er gevoelig beter is dan aan de hoofdingang, dan wordt een tweede schoolingang daar een optie.

Hup, ouders en buurtbewoners! 

De wijk van De Spiegel is niet alleen druk, ze is ook best gezellig en solidair. Dat bewijst de jaarlijkse samenwerking met andere scholen rond verkeersveiligheid en de betrokkenheid van heel wat ouders bij vroegere acties rond verkeersveiligheid en gezonde lucht. De jaarlijkse verkeersweek Haringrode wordt traditioneel afgesloten met een verkeersstoet met de scholen uit de omgeving. “Dit jaar meteen het startschot voor het fietsrouteonderzoek van de zesdes”, zegt juf Maartje. “En omdat we het belangrijk vinden dat Zuivere Lucht niet enkel gedragen wordt door de leerlingen maar ook door de ouders, deelden we tijdens ons Winterfeest eind december ook fijnstofmeters uit aan de ouders. Mijn collega’s en ik spraken de ouders erover aan en we legden de werking van de fijnstofmetertjes uit zodat ze ook thuis kunnen testen”, zegt juf Camie. Zo wordt het draagvlak om iets te doen voor schonere lucht steeds groter.

Logo Europees project Zuivere Lucht.