Van goesting tot plan: zo begeleiden we klimaatrobuuste daken

Stad Antwerpen steunt experimenten met klimaatrobuuste daken. Daarom ging Stadslab2050 op zoek naar dakeigenaars die hun dak willen omvormen tot innoverende, klimaatrobuuste daken met ruimte voor biodiversiteit. Van de 23 kandidaten die een voorstel indienden, koos de jury 4 initiatiefnemers die nu kunnen rekenen op advies om hun dakplannen nog ambitieuzer te maken. Een flinke dosis goesting, daar gingen projectleiders Nora Danko en Greet Nulens naar op zoek bij de kandidaten.

 

Wat is dat eigenlijk, een klimaatrobuust dak?

Nora: “Een klimaatrobuust dak is een dak waar er ruimte is voor hemelwaterbeheer, hittebestrijding en biodiversiteit. Dat klinkt misschien vaag maar het kan ook van alles betekenen. De klimaatrobuuste invulling hangt af van wat je uit je dak wil halen.”

Greet: “Wil je bijvoorbeeld extra buitenruimte? Dan ga je bij het ontwerp extra letten op het gebruikscomfort op hete of winderige dagen.”

Nora: “Wil je zonnepanelen? Dat kan perfect op een zonneluifel die energie opwekt of in combinatie met een natuurdak dat naast biodiversiteit ook nog eens voor zomercomfort zorgt in de ruimtes eronder.”

 

Hoe krijgen jullie dakeigenaars zo ver om van hun dak een klimaatrobuust dak te maken?

Nora: “De komende jaren willen we het aantal van toekomstgericht ingerichte grote daken zien toenemen. Dat is cruciaal voor het klimaatrobuust maken van Antwerpen. We hebben een beperkt budget om dit te ondersteunen. Normaal gezien zit het budget van  een Stadslab2050-traject in de procesopbouw, maar voor dit project besloten we om het budget in de experimenten zelf te steken.”

Greet: “We dachten lang na op welke manier we dit best konden doen.  We hadden bijvoorbeeld  een wedstrijd kunnen uitschrijven om innovatieve dakplannen voorgesteld te krijgen en om dan vervolgens de beste plannen met ons geld te realiseren. Maar wat leert de gemiddelde dakeigenaar daar dan van?”

Nora: “Omdat we zien dat er heel wat eigenaars van grote platte daken geïnteresseerd zijn in het opwaarderen van hun dak maar niet weten hoe ze daar best aan beginnen, besloten we om onze pijlen dààr op te richten.”

Greet: “We hebben ingespeeld op intrinsieke motivatie. Voor pilootprojecten heb je voortrekkers nodig. We daagden dakeigenaars met investeringsplannen dus uit om de lat van hun project hoger te leggen en klimaatrobuustheid mee op te nemen in hun programma. Voor wie hier goesting in had, bieden we hulp aan bij het opmaken van de ambitieuze plannen door hen met de nodige experten in contact te brengen.”

Nora: “Ons aanbod is in goede aarde gevallen. Projectontwikkelaars, eigenaars van onderwijsinstellingen, culturele centra, openbare gebouwen maar ook aannemers, ontwerpers, verenigingen van mede-eigenaars en particuliere eigenaars waren enthousiast. Deze zomer voerden we met meer dan 40 geïnteresseerden verkennende gesprekken.

Greet: “Uiteindelijk ontvingen we 23 interessante kandidaturen waaruit het niet gemakkelijk was zomaar een top vier te maken.”

 

Stadslab2050 investeert in de opmaak van innovatieve plannen. Is de kost van de realisatie van die mooie plannen dan straks volledig voor de eigenaars?

Nora: “Grotendeels wel. In oktober 2019 bekijkt de klankbordgroep van Stadslab2050, in welke plannen ze mee wil investeren tijdens de uitvoeringsfase. Onze bijdrage in de investeringskosten blijft echter beperkt.”

Greet: “We geloven dat de bijdrage van Stadslab2050 tot het realiseren van innovaties op demodaken vooral in het samen genereren van goede plannen schuilt en in de kennisuitwisseling die hiermee gepaard gaat. Kennis die we ook uitwisselen met een breder (vak)publiek.”

Nora vult aan: “Zoals een van onze kandidaten het mooi verwoorde: voor een goed plan is er altijd wel geld te vinden.”

 

Wie zijn de actoren in dit stadslabtraject?

Greet: “Enerzijds zijn er natuurlijk de geselecteerde kandidaten, dat is telkens een geëngageerd team van dakeigenaar en trekkende krachten, vaak bijgestaan door een eigen ontwerper.

We hebben ook een klankbordgroep opgericht om het traject van de geselecteerde kandidaten mee te begeleiden vanuit de stad en vanuit verschillende vakdomeinen”.

Nora: “Hun rol is om de projecten te faciliteren waar nodig en straks de vertaalslag te maken naar hoe Antwerpen verder aan de slag kan met zijn dakbeleid.”

Greet: “Om de innovatieve dakplannen uit te werken, doen we beroep op ontwerpers en experten uit België en omliggende landen. Om bijvoorbeeld de visiefase van onze daklaboranten te begeleiden, hadden we maar liefst acht consortia die hun diensten wensten aan te bieden  voor dit project. Fijn om te zien dat het thema ‘klimaatrobuuste steden en daken’ al zo leeft bij veel ontwerpbureaus.”

Nora: “Het proces wordt uitgetekend en gecoördineerd door het groene team van het EcoHuis (dat zijn wij) in samenwerking met collega’s van team Stadsbouwmeester.”

 

Wat gebeurt er met de niet-geselecteerde kandidaten? Mogen ze hun klimaatrobuuste ambities vergeten?

Greet: “Tijdens het jureren stelde de klankbordgroep vast dat er veel meer interessante dakprofielen tussen de 23 kandidaturen zaten dan de vier waaraan we een volledige trajectbegeleiding kunnen bieden. Ook gaven velen van hen aan om de andere dakprojecten te willen leren kennen, zodat ze zelf ideeën konden uitwisselen.”

Nora: “Zo ontstond het idee om een lerend netwerk op te starten voor heel de groep. De bedoeling is om op verschillende momenten alle kandidaten te laten meegenieten van inspiratie, kennis op maat, contacten zodat ze toch zouden doorgaan met hun dakambities. Verder vragen we ook aan de kandidaten die een investeringssubsidie krijgen om hun dak open te stellen voor bezoekers, zodat ook op die momenten de tips gedeeld kunnen worden.”

Greet “Alle 23 mogen ze straks bovendien ook meedingen voor de selectie van de investeringsfase. Dus wie zijn huiswerk doet, maakt nog steeds kans op steun voor de investering.”

 

Kunnen mensen nog instappen?

Nora: “Kandidaat-daken zoeken we niet meer, maar het is wel de bedoeling om het lerend netwerk op termijn meer en meer uit te breiden. Maar mensen die interesse hebben in het project mogen Stadslab2050 steeds contacteren. Ook zijn we steeds op zoek naar experten in klimaatadaptieve maatregelen – laat ons weten als je graag offertevragen van ons ontvangt voor het ontwerp van hemelwatersystemen, robuuste beplantingschema’s, low-tech oplossingen enzovoort.

 

Waar vinden geïnteresseerden de tips?

Greet “We gaan doorheen het proces onze daklaboranten regelmatig aan het woord laten op deze website. Als abonnee van de Stadslab2050 nieuwsbrief ga je niets missen.

Abonneer mij: 

Abonneer je op onze nieuwsbrief en volg Stadslab2050 op de voet