Stadslaborant van de zomer: Vincent Fierens

Het begon voor Vincent Fierens vijftien jaar geleden met een wake-up call. Bijzondere omstandigheden vroegen bijzondere maatregelen. Vandaag is aandacht voor een gezonde en duurzame levensstijl niet langer een dwingende noodzaak, maar een rustige constante in zijn leven. Vincent heeft vertrouwen in de toekomst van onze planeet. Aangespoord door gezond verstand en met hulp van nieuwe, schone technologieën kan het tij worden gekeerd, ten bate van iedereen. Waar kan, helpt hij een handje.

“Als je niet van kleinsaf die drang om dingen te veranderen krijgt ingelepeld, komt die waarschijnlijk nooit. Tenzij je zoiets drastisch meemaakt als ik.”

Sommigen worden geboren in een Supermanpakje. Anderen nemen het leven zoals het is. Tot dat leven niet meer zo zeker is. Vijftien jaar geleden werd Vincent met kanker geconfronteerd. “Dat was een moment dat ik over alles heel bewust begon na te denken. Op de ziekte zelf had ik weinig vat. Dus zocht ik iets dat ik wel kon controleren. Ik ging extreem gezond eten.” Vincent, duidelijk een man van de rede, zoekt volop naar informatie over gezonde voeding. Op dit moment is het gangbaar dat, als er kanker wordt geconstateerd, de patiënt wordt doorverwezen naar een diëtist. Vincent moest het zelf uitzoeken. “Mijn oncoloog reageerde vrij nonchalant: ‘Doe maar. Baat het niet, dan schaadt het niet’. Het was nochtans een jonge dokter, we waren ongeveer even oud.” Vincent schrapt vooral vlees van het menu. “‘Geen rood vlees eten’ is een claim die op geen enkel vlak volop is bewezen, maar zo vaak terugkomt, dat ik het ging geloven. Vier à vijf jaar was ik vegetariër. Maar naarmate de angst wegebde, kwam er terug vlees op het menu. Ik ben nu een flexitariër: ik eet zelden rood vlees. Ik ben me heel bewust van alles wat ik eet, waar het vandaan komt, hoe het werd behandeld. Die reflex zit er nog steeds in.”

70% groenten-regel

Vincent geeft toe dat zijn omslag aanvankelijk alles met zijn gezondheid en weinig met het milieu te maken had. Nadien kwam ook het besef dat nog te veel mensen teveel vlees eten. “Ik voel me beter en fitter als ik weinig vlees eet. Een goeie basis vind ik 70% groenten. Moest iedereen dat doen, zou dat een geweldige impact hebben.” Vraag is: hoe verbouwen we dat gezond eten op schaal van een stad of meer? Al heel snel vallen dan woorden als ‘genetische mutatie’, ‘manipulatie’, ‘lobby’s’…

Vincent heeft zijn eigen aanpak: “Ik probeer me zo goed mogelijk te informeren en heb voor mezelf een waarheid geformuleerd waaraan ik me probeer te houden. Er wordt gezegd dat je met biovoeding niet de hele wereldbevolking te eten kan geven, maar dat lijkt vooral bedoeld om de zaadhandel van grote multinationals te beschermen. Er zijn zaadbanken met biologische zaden. De planten die daaruit groeien zullen misschien niet zo snel zo groot worden als zaden waaraan vanalles werd toegevoegd – en dan spreek ik over chemische meststoffen en dergelijke, niet over genetisch gemanipuleerd materiaal – maar dat doet niets af aan de voedingswaarde. Er is al onderzoek gebeurd rond planten die wereldwijd worden gegeten door mens en dier. Bio kan een perfect alternatief zijn. Het is jammer dat bio en de andere productiewijzen zo ver uit elkaar zijn gedreven.”

“Een koe zou niet mogen worden geslacht voor elk stukje – en niet enkel de filet pur – ervan is verkocht” Hendrik Dierendonck

De naam ‘Dierendonck’ doet Vincent glimlachen: “In de periode dat ik vegetariër was, kochten we – als we aan zee waren – bij Slagerij Dierendonck in Sint-Idesbald vaak een stukje vlees voor de kinderen. Ik heb jaren niet in die toog kunnen kijken, zo vreselijk vond ik die uitstalling aan vlees. En toch is het Dierendonck en zijn filosofie die me ertoe hebben gebracht opnieuw vlees te eten. Wat zij doen, straalt zoveel vakmanschap uit, daar valt niet aan te ontkomen.” Het zou misschien helpen als er opnieuw varkenskoppen, -oren en -poten, koeientongen en dergelijke in de etalage worden gelegd. Dat zou ons meer aan de oorsprong herinneren dan een keurig gesneden biefstuk of een kleurig stuk charcuterie. Vincent: “Die omslag zou er moeten komen. Koop heel af en toe een goed stuk vlees, van een dier dat behoorlijk is behandeld op alle gebied.” Hij lacht: “Het lijkt wel het verkooppraatje van Hendrik Dierendonck”.

Stadslaborant Vincent Fierens tijdens netwerksessie Plein Zuid in Mercado.

Just do it…duurzaam

“Ik was gek op sport en Nike was altijd al mijn favoriete merk”. In zijn loopbaan kiest Vincent niet per definitie voor een duurzaam bedrijf, al gaat zijn hart daar wel naar uit. Helemaal geen slechte combinatie: bewuste mensen kunnen bedrijven (die meer uit zijn op dikke winst dan op eerlijke handel en een schoon milieu) van binnenuit helpen veranderen. Bovendien worden bedrijven alsmaar duurzamer. Niet noodzakelijk uit goede wil, maar omwille van harde cijfers. ‘Duurzaam’ wordt steeds meer een verkoopsargument. “Nike is niet uit zichzelf meer duurzaam gaan produceren. Na een documentaire van Michael Moore – met Nike als target – hebben ze hun act behoorlijk aangepast. Die omschakeling naar meer duurzaam design, naar recycling en weg van sweatshops, dat is een gigantische onderneming voor dat bedrijf. Ze doen hard hun best om de switch te maken. Dat kan ik appreciëren.”

Koosjere bank

Vincent is er trouwens van overtuigd dat verandering er eerder komt onder druk van de consument dan door allerlei regelgeving van bovenaf. Maar hij geeft toe dat er nog veel werk aan de winkel is. Triodos Bank, met als basisidee: ‘Waar je geld vandaag heengaat, bepaalt de wereld van morgen’, is een goed voorbeeld. Vincent gaat als hoofd van de marketingafdeling bij de bank aan de slag ‘uit sympathie voor de goede zaak’. “In mijn jeugdig enthousiasme dacht ik: iedereen maakt de overstap naar Triodos. Niet dus.” De wens om in duurzame projecten te investeren, keldert als blijkt dat de bank niet alleen lagere interesten biedt, maar ook geen fysieke kantoren noch een zichtrekening heeft. Na het incalculeren van alle factoren zakt het goede voornemen van een potentiële klant om naar Triodos over te stappen van 80% naar 6%. “Comfort is vandaag voor veel consumenten nog steeds belangrijker dan duurzaamheid.”

Vertrouwen in een duurzame toekomst

Dit is een tijd in omwenteling en Vincent ziet naast uitdagingen toch vooral veel mogelijkheden. “Ik werk nu als consultant voor een bedrijf dat olie voor motoren maakt. Alles gaat daar veranderen, volgens mij for the better. Ik sta ervan verbaasd hoe er consensus is binnen de volledige auto-industrie: ‘Binnen twintig jaar zijn elektrische (zelfrijdende) wagens en autodelen de norm’. Aan die uitdaging wil ik graag meewerken.” Vincents favoriete auteur is Jeremy Rifkin. In zijn boek De derde industriële revolutie, predikt Rifkin de overgang van onze huidige olie-economie naar een duurzaam economisch model. Vincent: “Die derde industriële revolutie komt eraan, maar het duurt allemaal langer dan gewenst. Je kan de rest van de wereld hun vooruitgang niet ontzeggen. De enige manier is schonere technologieën te vinden en de kringloop te sluiten. We moeten ook oppassen dat we sommige concerns niet teveel in het verdomhoekje steken. Gewassen resistenter maken, kan heel belangrijk zijn voor de toekomst van onze planeet.”

Van een ding is Vincent al overtuigd. Een wereld zonder olie zal er nooit komen, maar olie verbranden om een auto voort te bewegen, dat moet eruit. De dieselauto is dood. Dat merken als Tesla een statussymbool zijn van de happy few, vindt hij oké. “Verandering start altijd bovenaan in de piramide. Er is geen enkel voorbeeld van een product dat onmiddellijk populair is geworden aan de basis van de populatie. Als 10% van de markt voor een alternatief gaat, gaat de volledige markt overstag. Ik vind het allemaal heel boeiend wat er momenteel te gebeuren staat. Als je Rifkin leest…er komen zoveel alternatieven aan, dat komt wel goed. Ik ben geneigd eerder naar oplossingen te zoeken dan een doemdenker te worden.”

 

Wie is stadslaborant Vincent Fierens?
“Ik ben in contact gekomen met Stadslab2050 tijdens een meeting in Mercado rond de circulaire hub die er komt op Nieuw Zuid in Antwerpen. Op dat moment werkte ik voor het Koninklijk Instituut voor Schone Kunsten Antwerpen (KMSKA). Het nieuwe museum wil ook een duurzaam verhaal vertellen. Duurzaamheid betekent voor mij meer dan ‘milieu’ of ‘eerlijke handel’. Ook ‘cultuur’ en ‘diversiteit’ maken er onderdeel van uit. Nieuw Zuid is een mooie testcase of een diverse mix van bewoners, handelaars en ondernemers ook in realiteit werkt. Als dat zo is, is de kans reëel dat ook de drempel naar cultuur, en dus ook naar het KMSKA, lager wordt. Persoonlijk denk ik dat Stadslab2050 bekende Antwerpenaars moet aantrekken om  duurzame ideeën bij meer mensen ingang te doen vinden. Zo werken de media vandaag nu eenmaal. Er worden in deze stad al heel wat inspanningen gedaan, maar er is nu eenmaal de realiteit van een wereldhaven in onze achtertuin. Heel drastische maatregelen zijn economisch gezien niet aan de orde. De stad kan wel volop inzetten op de elektrische auto en autodelen, met subsidies voor de Antwerpenaar en veel laadpunten verspreid over de stad.”

Stadslaborant Vincent Fierens
Abonneer mij: 

Abonneer je op onze nieuwsbrief en volg Stadslab2050 op de voet