Stadslaborant van de maand: Annemie Geerts

Abonneer je op onze nieuwsbrief en volg Stadslab2050 op de voet
Abonneer mij

.

Met kunst naar een duurzame stad van de toekomst

Kan kunst, net als zuivere lucht, de wereld redden? Volgens Annemie Geerts wel. Sinds de start, achttien jaar geleden, is Annemie actief bij De Veerman. Dat is een Vlaamse vzw, met Antwerpen als uitvalsbasis, die kunsteducatie en -participatie aanbiedt aan iedereen: van school over organisatie tot burger. En dat gebeurt op een duurzame manier. Duurzaam als in ‘tijd nemen voor een blijvend effect’ maar ook als in ‘bewust omgaan met onze wereld’. Overtuigingen die niet alleen passen binnen haar job als projectontwikkelaar en -coördinator, maar ook in Annemie’s persoonlijke leven.

“Kunst is een trigger voor iedereen die bewust wil leven.”

Kunst als eyeopener

Duurzaamheid is een breed begrip: het gaat verder dan oplossingen zoeken voor het afvalprobleem of schone energie. Mensen hebben niet enkel zuurstof nodig, ook de kunsten zijn belangrijk. Omdat ze voor een mentale shift zorgen en ons buiten de geijkte denkkaders leren denken. Ze helpen ons oplossingen bedenken voor de problemen waarmee we worden geconfronteerd.

Volgens Annemie is kijken naar en nadenken over kunst een onmisbare trigger voor iedereen die bewust wil leven. “We zijn gewoontebeesten. Voor er verandering optreedt, moet er lang en hard aan de kar worden getrokken. Tegen de tijd dat wij met zijn allen 5° van denkrichting zijn veranderd, duiken er al nieuwe problemen op. Als je mensen met de kunsten in contact brengt, oefen je hen in grensverleggend denken, in het anders kijken naar dingen. Via hun werk zetten kunstenaars mensen een andere bril op. Daarom zijn de kunsten belangrijk in dit verhaal: ze brengen ons nieuwe inzichten bij. Ze planten een zaadje waaruit nieuwe oplossingen kunnen groeien.”

Stadslaborant Annemie Geerts in actie bij De Veerman.

Ik of wij?

Uiteraard is ook opvoeding belangrijk als het over een behouden toekomst voor ons allemaal gaat. Maar volgens Annemie knelt daar soms ook het schoentje. Het dilemma: ik of wij? “Misschien werd je altijd verteld dat je eerst en vooral voor jezelf moet zorgen: dat jij voldoende te eten hebt, voldoende energievoorziening hebt…en dat de rest ook maar voor zichzelf moet zorgen. Zelf kreeg ik in mijn opvoeding de boodschap: houd rekening met de anderen. Mijn ouders stuurden me naar een jeugdbeweging: daar leerde ik functioneren in een groep. Dat sijpelde door in de keuze van mijn opleiding en daarna in de zoektocht naar de ideale job. Ik moet me daarbij wel bewust blijven van het feit dat ik wellicht in een bubbel van gelijkgestemde zielen zit. Dat ik niet te snel mag denken dat het doel is bereikt. Maar het geeft ook de zekerheid en de achtergrond nodig om je in te zetten voor het algemene belang. ‘Wij’ kan een startmotor voor verandering zijn.”

Annemie’s ideale stad

Als we het dan toch over ‘ik’ en ‘wij’ hebben…hoe ziet Annemie’s ideale stad eruit? Natuurlijk moet er plaats zijn voor kunst. Maar toch ook en vooral voor natuur. “Ik woon in Deurne-Zuid. Zo’n tien jaar geleden zochten mijn dochter en ik een plek waar groen is. Ik heb mijn jeugd aan de bosrand doorgebracht. Ik heb groen nodig om tot rust te komen. Tegelijkertijd wou ik zo dicht bij mijn werk wonen dat geen auto nodig was. Ik woon nu op een halfuur fietsen van het werk, in een buurt met parken. Ideaal is het nog niet: ik hoor het lawaai van de Ring, ik ruik de Ring, ik ruik de haven. Mijn dochter zit op school te dicht bij de snelweg. Toch denk ik dat we het tij kunnen keren. Een ideale stad is haalbaar.” Maar is die ideale stad ook betaalbaar? “We hebben nood aan creatievelingen die kunnen rekenen. En aan mondige burgers die op de hoogte zijn van wat er gebeurt. Zodat bouwpromotoren ons niet langer opleggen wat er moet en zal gebeuren. Het is ook onze stad.”

Van de moetens

Als een duurzame wereld samenhangt met een mentaliteitswijziging, en een mentaliteitsverandering vraagt tijd, dan denk je meteen in orde van ‘volgende generaties’. Dan lijkt het belangrijk dat nieuwe wereldburgers zo snel mogelijk leren bewust met onze planeet om te springen. Sneller is beter, toch? Volgens Annemie staat een snelle verandering niet noodzakelijk gelijk aan een duurzame verandering. “Persoonlijk houd ik meer van ‘stapje-voor-stapje’. Ik heb al een aantal projecten opgezet rond het thema ‘revolutie’. Revoluties verlopen soms zo bruusk, dat ze op langere termijn niet houdbaar bleken. Omdat ze van de moetens waren, te opgelegd. Of omdat ze te gewelddadig verliepen. Probleem is ook dat we niet voldoende leren uit de geschiedenis. We hebben tijd nodig. En educatie. Hoe meer je weet, hoe meer je gebeurtenissen in een context kan plaatsen. Daarom vertel ik overal dat wij van De Veerman onontbeerlijk zijn (lacht).”

Stadslaborant Annemie Geerts in actie voor De Veerman.

Grote mond wordt stadslaborant

De Veerman is aangesloten bij Green Track, een organisatie voor een duurzame kunstensector. “Vermits ik bij meetings wel eens het hoge woord voer, trok ik de aandacht van Stadslab2050. Zo ben ik op de lijst van stadslaboranten beland.” Al verloopt het traject van De Veerman enigszins anders als bij grote kunsthuizen. De Veerman heeft geen publieke functie, zoals bijvoorbeeld een theaterzaal. Bij De Veerman gaat het meer om ‘delen’, de kunstenaars met elkaar, de organisatie met de kunstenaars.

Verbonden door een geurtje

De Veerman huist samen met dertig kunstenaars(collectieven) in Atelier 4711. De kunstenaars zijn een diverse groep: muzikanten, schrijvers, architecten, videokunstenaars… De naam refereert aan de oorspronkelijke bestemming van de site: atelier en depot van Eau de cologne 4711, een vertrouwd geurtje uit een ver verleden. Het gaat om een vorm van cohousing waarbij de deelnemers de idee van participatie en ‘delen’ (huis, wifi, sanitair, keuken, vergaderruimte…) genegen zijn. Af en toe worden samenkomsten georganiseerd om elkaar te ontmoeten, te netwerken, te leren van elkaars ervaringen… In wezen kan iedereen deel uitmaken van Atelier 4711, maar professionele kunstenaars krijgen voorrang.

Samen eten

Annemie: “De kern van De Veerman bestaat uit vier mensen. Maar er is vaak meer volk aanwezig. Kunstenaars aan het werk in hun atelier, bijvoorbeeld. Op een gegeven moment hebben we beslist samen te eten. We maken daar een gezellig ‘familiaal’ moment van. Elke week is een persoon verantwoordelijk voor de lunch: kijken hoeveel mensen mee-eten, boodschappen doen en het eten klaarmaken. Daarbij ook rekening houden met wat er nog in de koelkast staat. En zo weinig mogelijk plastic verpakkingen.” Het systeem werkt bijzonder goed: het is een aangenaam rustpunt in het midden van de werkdag en door even na te denken over wat wordt aangekocht en klaargemaakt, wordt er nauwelijks eten weggegooid. Green Track is trots op het lunchconcept van De Veerman.

Samen Stadslab2050

Stadslab2050 is voor Annemie ‘een website vol inspirerende dingen’. Een website waar ze met De Veerman graag op wil aanwezig zijn. “We zijn bij De Veerman te weinig bezig met communicatie. Dat weten we zelf maar al te goed. Het is ook een complex verhaal om te vertellen, al die vertakkingen van De Veerman. Dus als we via Stadslab2050 meer bekendheid kunnen verwerven, zou dat geweldig zijn. Als je meer bekendheid verwerft, kan je ook een kwaliteitslabel worden. In de zin van: dit project is georganiseerd door De Veerman, dus het staat voor de dingen waarin ik geloof.”

“Het landschap mag geen restruimte zijn die overblijft als alle andere zaken zijn ingevuld” (uit de workshop Architelier)

Dat het duurzame ook heel praktisch aanwezig is in het programma van De Veerman, bewijst Architelier, een workshop samengesteld door Annemie, in samenwerking met deSingel en het VAi (Vlaams Architectuurinstituut). Het is een tool om na te denken over stadsontwikkeling, met een vaak heel verrassende uitkomst. De workshop bestaat uit twee delen: eerst bouw je je eigen ideale stad, in het tweede deel moet je jouw ideeën delen met die van de andere deelnemers. “Dat levert vaak bijzonder verhitte discussies op. Maar de deelnemers ondervinden dat, hoewel niet iedereen hetzelfde wil, het idee van een ander je ook kan aanspreken. Op die manier is Architelier een voedingsbodem voor innovatieve ideeën. Ik beloof je: na deze workshop kijk je nooit meer op dezelfde manier naar de stad.” (Check www.veerman.be voor data en locaties van de workshop)

Wie en wat is De Veerman?

De Veerman legt vanuit de kunsten heel erg de klemtoon op educatie en participatie. Alle kunsten komen aan bod: architectuur, dansen, beeldende kunsten… ‘Duurzaam’ is een begrip dat bij De Veerman meerdere invullingen krijgt. Kunstenaars krijgen binnen de organisatie tijd om hun weg te vinden. Ideeën, al dan niet in opdracht, worden met veel zorg onderbouwd en uitgevoerd. Uit een pool van zo’n zestig gerenommeerde freelancekunstenaars kiest De Veerman telkens die kunstenaar die meest geschikt is om een bepaald project te begeleiden. Een artiest in residentie wordt – zolang als nodig – begeleid door De Veerman. Eerste vereiste: openstaan voor participatie binnen de kunsten. In zeefdrukatelier Gezeever delen kunstenaars de machines. Niet alleen kunstenaars, iedereen kan hier komen (leren) zeefdrukken.

Alle info: www.veerman.be

“De Veerman is een artistieke haven waar uit liefde voor en rotsvast geloof in de kunsten mensen worden uitgedaagd en gestimuleerd om andere oevers te verkennen.” 

Stadslaborant Annemie Geerts
"Ik doe dit werk na achttien jaar nog steeds met veel plezier. De betrokkenheid is groot omdat ik zelf mee aan de wieg van De Veerman stond. We leiden De Veerman met z’n vieren: dat wil zeggen dat mijn inbreng niet alleen wordt opgemerkt, die is zelfs noodzakelijk om de organisatie te ontwikkelen en verder te laten evolueren. Ik werk niet bij De Veerman, samen met mijn collega’s ben ik De Veerman!” Annemie is stadslaborant sinds ze aan verschillende sessies van Stadslab2050 deelnam, waaronder de netwerksessie rond de circulaire hub Plein Zuid.

Stadslaborant Annemie Geerts