Jorg Snoeck & de toekomst van Antwerpen

Jorg Snoeck kijkt vol vertrouwen vooruit. Dat moet je ook doen, bevestigt hij meermaals tijdens ons gesprek. De wereld verandert en wie relevant wil blijven, verandert mee. (interview Stadslab2050)

We hebben het over de toekomst, een onderwerp dat de voorbije jaren vaker zwart dan rooskleurig wordt ingevuld. We kennen de doemscenario’s die ons bedreigen intussen wel. Klimaat, energie, migratie, technologie, bevolkingsgroei, mobiliteit en vele andere zijn omsingeld door uitdagingen die doorgaans moedeloos en onmachtig stemmen. Gelukkig vinden sommigen de uitdagingen net inspirerend en krijgen ze net zin om ze aan te pakken. Eén van die mensen is Jorg Snoeck, de oprichter van retaildetail.be en bezieler van Home of Retail, een initiatief waarmee hij handelaars wil stimuleren om het nieuwe winkelen te omarmen, liever dan ervan weg te kijken of te treuren. Niet dat hij de hindernissen niet ziet. “Verandering kan pijn doen”, erkent hij, “maar de pijn van gisteren is het plezier van morgen. Vandaag valt inderdaad even tussen twee stoelen, en dat is soms lastig.”

Surfen op megatrends

Om ons op de toekomst van onze stad voor te bereiden, moeten we op drie megatrends anticiperen, stelt de visionaire ondernemer. “Het gaat om vergrijzing, verkleuring en verstedelijking.”

Vergrijzing

 “In 2050 is wellicht meer dan de helft van de bevolking ouder dan 50 jaar. Daar zullen we rekening mee houden. De ouderen van morgen zijn trouwens niet als de ouderen van gisteren. Nu al is zestig het nieuwe dertig. Zijn de ouderen van nu steeds vaker getraind in het veranderen, dan zullen de ouderen van morgen dat nog veel meer hebben. Zij zullen gewoon zijn aan gigantische omschakelingen. Dat maakt dat ze bijzonder waardevolle schatten worden: ze hebben ervaring en kunnen toch omdenken. Ouderen zullen weer gekoesterd worden om hun generatiewaarde. Nu ook al merk je dat de jonge makers graag aankloppen bij de vroegere generaties die opgeleid werden om met hun handen te werken. Je wil kunnen leren van mensen die meerdere omschakelingen ver kunnen denken en werken.”

Verkleuring

 “Migratie zal de volgende decennia niet stoppen. We zullen er dus ook beter leren mee omgaan. De generaties zullen de verkleuring assimileren, integreren. Dat zie je nu al gebeuren. Kijk bijvoorbeeld naar Fatima Marzouki’s Foodshop in de Stadsfeestzaal. Diversiteit die zich eerst aan de rand situeerde, sijpelt door en geeft mee kleur aan de stad”

“Tenzij er polarisatie optreedt vanaf de zijkanten,” geeft hij toe. “Trends kunnen verstoord worden, natuurlijk. Grootse gebeurtenissen op het wereldtoneel kunnen spanningen opdrijven en onder andere de verkleuring bemoeilijken.”

Verstedelijking

 “Klimaat, bevolkingstoename, technologie en al die andere elementen zullen mensen steeds meer naar de steden lokken, die dus zullen groeien. Antwerpen heeft het nu nog vaak over ‘de stad’ en ‘de rand’, maar die komen onherroepelijk samen in Groot-Antwerpen, een metropool die steeds belangrijker wordt. We zullen steeds vaker over steden dan over landen spreken. Merken denken nu al in steden. Ze vragen zich niet af in welke landen ze aanwezig moeten zijn, maar wel in welke steden. Antwerpen zal die boot niet missen en blijft ook een ijkpunt in 2050 als we de stad opschalen.”

Vertrouwen in Antwerpen

“Antwerpen heeft alles mee om de toekomst vol vertrouwen in de ogen te kijken,” beklemtoont Jorg. “Dit is een trendstad. Kijk maar om je heen. In Antwerpen zijn de start-ups al volop bezig met de toekomst, we zijn al bezig met Smart City. De nieuwe industriële revolutie is begonnen en versnelt in de steden. En Antwerpen is mee. Antwerpen omhelst snel, is een heel adaptieve stad.”

Hij spreekt uit ervaring als hij dat aanhaalt. Zo laat hij via The Loop winkeliers kennis maken met die nieuwe mogelijkheden. Ze ontdekken er wat google glasses, bodyscans, drones, smart phones, 3D-printers en webshops voor hen kunnen betekenen. Sommige pakken het ook meteen op. “Er zijn nog maar twee winkels in België waar met bodyscans wordt gewerkt... en Antwerpen heeft er één van.”

Shoppingkernen en -clusters

“Antwerpse winkels lijken ook al te bewegen naar 2050. Ik verwacht dat, wanneer de stad groeit, er automatisch ook shoppingkernen of -clusters ontstaan. Het zal de kunst zijn die met elkaar te verbinden, ervoor te zorgen dat die bereikbaar en befietsbaar blijven. De Noorderlijn zal Antwerpen zo bijvoorbeeld helemaal hertekenen.”

Winkels hebben het niet gemakkelijk momenteel. Ze moeten schakelen tussen drie bewegingen, analyseert Jorg. “Zo bots je op de wereldwijde platformen”, zegt hij, ”zoals e-commerce-zaken die we nu al kennen. Denk maar aan Amazon en Bol.com. Je kunt ertegen fulmineren, maar die gaan niet weg. Of je stoot op ‘flagship stores’ van merken die de winkelier ontwijken en rechtstreeks naar hun klant stappen. Denk maar aan Nike of Apple Stores.” Die eerste hebben we al in Antwerpen, over de tweede doen de geruchten al langer de ronde...

“Daarnaast ervaar je ook de krampachtige worsteling van de traditionele winkelketens. Die dateren nog uit een tijd zonder internet en moeten zich aanpassen. Maar hoe? Daarmee experimenteren ze nu volop met alle gevolgen vandien. Ze zullen een gepersonaliseerd aanbod moeten ontwikkelen dat rekening houdt met de vergrijzing en de verkleuring, zoveel is duidelijk, maar de zoektocht zelf zorgt nu voor veel onzekerheid en spanning.”

“Tenslotte zie ik ook een wereld van nichewinkels: zelfstandige winkeliers met een heldere focus die zich aaneenschakelen. Zij zorgen voor de vernieuwing. Als we die weten te verbinden, dan krijgen we sterke bedrijven.”

Ook daar geen paniek. “Antwerpen heeft die wereld van niches al. Ketens experimenteren hier. Dat stemt optimistisch. Antwerpen is rijkelijk beloond.”

Niet bedreigend, maar verrijkend

Technologie speelt een belangrijk element in het betoog van Jorg Snoeck. Anders dan de donkere toekomstprofeten duikt hij niet weg voor de vooruitgang die we op dat terrein boeken. “Technologie zal de toekomst vormgeven”, bevestigt hij. “Niet bedreigend, maar verrijkend. Het zal ons helpen in onze levenskwaliteit, van grote veranderingen tot kleine details. Van klimaat tot winkelen tot mobiliteit.”

“De mix van zelfrijdende wagens, fietsverkeer, beter openbaar vervoer en het Internet of Things zal ons stadsgevoel helemaal veranderen. Zoals je nu in sommige garages via groene of rode lampjes kunt zien waar er plaats is, zullen we via onze smartphones of andere wearables weten waar nog plaats is. Parkeerverkeer, die stroom auto’s op zoek naar een enkel plaatsje, zal verdwijnen.”

Geef het wat tijd

“We bewegen de goede kant op. We zijn nu al veel bewuster dan vroeger. Iedereen sorteert. We houden hier rekening met het milieu. Hier lopen we niet met doekjes voor onze mond. Het bewustzijn heeft wortel geschoten en, al zullen wij het niet meteen merken, de volgende generaties zullen er de vruchten van plukken.”

“Door het gebruik van elektrische en waterstofwagens en nieuwe energiebronnen halen we de luchtkwaliteit weer omhoog. We zijn er al mee bezig in Antwerpen. Denk maar aan het omzetten van de restwarmte van raffinaderijen in energie.”

De polarisatie voorbij

De vraag of dat allemaal niet te optimistisch is, kent de ondernemer intussen wel. Het is dan ook makkelijker om je defaitistisch in de zetel te gooien, een boze petitie te tekenen en verder niks te doen, dan positief vooruit te kijken. “Alles raakt tegenwoordig versterkt. Ook de negativiteit. Vroeger werd polarisatie opgelost op café. Je discussieerde, praatte en belande tussen de uitersten in, streek die glad en vond een gulden middenweg. Nu ondersteunen de social media de uitersten en is het lastiger om tot die middenweg te komen. De wij-zijtegenstellingen die moeten uitmonden in ‘samen’ zijn hardnekkiger. De beweging is bezig, maar heeft tijd nodig.”

Eenzaam naar de toekomst

Nee, als Jorg al een lastige uitdaging ziet, dan is het die van de vereenzaming.

“We leven nu al in een wereld waar de gigabytes aan informatie je om de oren suizen. Dat wordt in de toekomst niet minder. Integendeel. Met als gevolg dat onze aandacht vluchtiger wordt, dat onze wereld vluchtiger wordt en dat vereenzaming om de hoek loert. We schieten de wereld af vanachter onze PC, alles wordt hypergepersonaliseerd, maar we hebben nood aan meer fysiek contact.”

Daar ziet Jorg dan ook een thema voor Stadslab2050 in: het zoeken naar manieren om het ontmoeten te stimuleren. “We zullen meer moeten inzetten op dat verbinden, om de toekomstige steden leefbaar te houden. Enerzijds om die vereenzaming te counteren, maar anderzijds ook om die polarisatie op te vangen. Stadslab2050 doet dat al in haar werking zelf, maar het mag ook helderder gemaakt worden, op de voorgrond treden. Ik denk bijvoorbeeld aan het verbinden van mensen rond smaken. We zitten op een enorme rijkdom door de mobiliteit van mensen. Wat geeft het als je een Thaise, een moslim- en je eigen keuken verbindt? Kunnen we multiculturele overdekte mini-marktjes opzetten waar we elkaar ontmoeten? Als de stad kan verbinden tussen leeftijden, afkomst, diverse lagen, dan raakt ze voor op de rest.”

En die voorsprong, zo voelt Jorg, die is er al. Al sluimert ze misschien soms nog te veel. Maar het is er, hij merkt het overal. Bij winkeliers, bij jongeren, bij start-ups, bij de stadslaboranten van Stadslab2050: ”Heel veel mensen zijn alle dagen met de toekomst bezig. Ik zie de juiste prikkels” Hij kijkt voor zich uit, eerst ernstig en dan met een glimlach. “We zien soms te vaak de shit van gisteren, en te weinig de oplossingen van morgen”, zegt hij, “maar als je die oplossingen toont, dan verandert er wat. Dat geeft goesting.”

Populair in dit thema: 

Abonneer je op onze nieuwsbrief en volg Stadslab2050 op de voet
Abonneer je nu!