Stadslaboranten willen zelfs de daken delen

Welke oplossingen kan de deeleconomie ons aanreiken om te evolueren naar een duurzame stad? En hoe ziet de stad van de toekomst er dan uit eruit op vlak van ruimte, energie, mobiliteit, goederen en overheid?

Deze vragen stonden centraal op 13 september in een eerste workshop van het Stadslab2050-spoor ‘Open stad - deeleconomie’. Een groep visionaire denkers, innovatieve ondernemers, mensen met goesting gingen samen op zoek naar hefbomen en eerste pilootideeën om peer-to-peer in te zetten voor de toekomstige stad die we zelf willen.

Laten we de ruimte delen

Misschien kunnen we wel een bijdrage leveren aan een duurzamer Antwerpen door de grens tussen het publiek-private karakter van wijken en steden helemaal opnieuw uit te denken. Wat als daken en dakterrassen van iedereen worden, waar mensen energie, uitzichten en etentjes delen? Misschien kan de scheiding tussen mijn privéwoning en de publieke straat wel wat minder scherp afgelijnd. Voetpaden en voortuinen als gezellige ontmoetingsplaatsen, expositieruimte in traphallen en je postbus als materialenplank in portalen: er zijn heel wat onderbenutte ruimtes die we kunnen delen.

Wat als we zelf voor het onderhoud van onze wijk instaan, onder begeleiding van een professioneel klusser die ook zijn gereedschapsbibliotheek ter beschikking stelt? Beter nog, we vragen het aan de bewoners zelf waar ze behoefte aan hebben. In de ene straat willen buren misschien een grote tuin delen, terwijl de bewoners uit een andere straat vooral nood kunnen hebben aan een gedeelde wasmachine.

Randvoorwaarden

Als je een menselijke ‘Open stad’ wil, is het een noodzaak om aandacht te schenken aan een aantal sociaal duurzame randvoorwaarden. Technologie kan het delen van ruimtes mogelijk maken zonder menselijke tussenkomst maar vaak steunen deelinitiativen toch op tussenpersonen. Misschien kunnen deze tussenpersonen wel over de deelinitiatieven heen gedeeld worden?

Of wat als we het opstarten van nieuwe deelinitiatieven minder risicovol zouden maken door een gedeelde risicobuffer te voorzien? En misschien kunnen wijkdeelsystemen wel een rol spelen in de sociale integratie van nieuwkomers in de wijk? Of kan de A-kaart of blockchain een rol spelen met het oog op het opbouwen broodnodige ‘vertrouwen’ tussen buurtbewoners?

Uber voor vuilnis 

Zijn de bestaande deelsystemen wel zo ecologische duurzaam als vaak beweerd wordt? Wat als we de bestaande deelsystemen nu eens doorlichten op hun ecologisch potentieel? Welke systemische optimalisaties lijken zinvol? Fietsdeelsystemen gebruiken bijvoorbeeld vrachtwagens om de deelfietsen in de stad te herverdelen. Kunnen we mensen aanmoedigen om zelf tegen de stroom in te fietsen door middel van incentives en Internet of Things? Is het zinvol een ‘Uber voor vuilnisophaling’ te organiseren of steken we al onze energie in afval vermijden en circulariteit?

Delen inspireert 

Mogelijks heeft een duurzame ‘Open Stad’ van de toekomst ook nood aan experimenten en pilots op vlak van overheid en de communicatie tussen burger en stad. De structuren uit het verleden maken de overheid ontoegankelijk en nodeloos complex. Misschien kan de netwerkstructuur die inherent is aan de meeste ‘deelinitiatieven’ ook op dit vlak inspiratie bieden?
En misschien maken de nieuwe mogelijkheden van technologie zoals blockchain of digitale portefeuilles het wel mogelijk ‘duurzaamheid’ op meer rechtstreekse manier in aanmoedigingssystemen te verweven? A-kaart 5.0, ziet u het al voor u?

Wordt vervolgd

Dankzij ieder die deelgenomen heeft aan deze eerste cocreatieve sessie liggen alvast een pak inspirerende ideeën op uitwerking te wachten te wachten. 
Zou het iets voor jou zijn om hier verder over na te denken en vervolgens ook het handschoen (mee) op te pakken om een idee concreet van de grond te trekken? Of ken je iemand die hierbij zeker niet mag ontbreken?

In een volgende workshop op 11 oktober willen we op basis van wat er momenteel op tafel ligt komen tot een verdere verdieping van ideeën voor pilots en prototypes. Op 22 november volgt vervolgens een Open Lab dag. Alle inbreng is welkom!