Wat kan Antwerpen leren van… Venlo?

Niet meteen een stad die je verwacht in zo’n titel. Hamburg, Sidney, Marseille, Rotterdam, zeker, maar Venlo? En toch zijn een groep stadslaboranten wel daarheen getrokken om na te gaan wat we kunnen meepikken van het lokale stadskantoor met de komst van een belevingscentrum in gedachten. Dat splinternieuwe stadskantoor blijkt immers een schoolvoorbeeld van circulair bouwen te zijn. Dan moet je daar toch langs?!

Meer dan een groene façade

De groene gevel van het stadskantoor valt meteen op. Meer dan 100 verschillende planten kruipen er op het gebouw naar boven, met een flinke portie biodiversiteit en propere, gezonde lucht in hun kielzog en vormen zo, met hun 2000 vierkante meter, de grootste levende façade ter wereld, aldus architectuurmagazine Architizer. Dat alleen al wekt verrukking, en toch zit ook hier de ware schoonheid vanbinnen: natuurlijke verwarming, een serre bovenop, een zonneschoorsteen, energie-efficiënte klimaatbeheersing, een gesloten waterkringloop… en bijzondere aandacht voor de materiaalkeuze. Het gebouw is zoveel mogelijk opgetrokken uit duurzame, circulaire materialen die stuk voor stuk kunnen getraceerd worden en die, wanneer het gebouw ooit ontmanteld wordt, ook weer vlot opnieuw kunnen worden gebruikt.

Geen wonder dat de initiatiefnemers van Plein Zuid, hier inspiratie wil halen. Het belevingscentrum voor circulaire economie wil immers niet enkel in haar vele activiteiten rond kunst, educatie en lekker eten focussen op die circulaire beleving, het gebouw zelf moet ook circulair zijn. En in Venlo hebben ze alvast wat tips voor ons klaar.

Stadskantoor Venlo - foto: Stad Venlo

Vier tips uit Venlo om circulair te bouwen

Stel de juiste vragen (en beïnvloed zo het aanbod)

“Circulariteit is helemaal niet moeilijk”, opent Bas Vandewesterlo van *C2CExpoLab*, het bureau dat als adviseur betrokken was bij het ontwerp en de bouw van het stadskantoor. “Stel gewoon elke keer de juiste vragen aan je leveranciers en ontwerpers. Welke materialen worden gebruikt? Wat zit er in de producten? Wat gebeurt er bij demontage?” Steeds opnieuw hamerden ze bij het ontwikkelen van het kantoor op die vragen. In het begin kregen ze uiteraard niet altijd het gewenste antwoord, maar gaandeweg begonnen de aanbieders er steeds meer rekening mee te houden. “Als pionier”, zo zegt Bas, “duw je de aanbodzijde zo wel in de juiste richting.”

Meelezende aannemers zijn zo inmiddels verwittigd: verwacht je maar aan die vragen, bij de bouw van belevingscentrum Plein Zuid.

Circulair bouwen is maatwerk

“Let wel”, benadrukt de circulariteitsadviseur, “je moet wel weten wat je bedoelt met ‘circulariteit’.” Hij weet als geen ander hoe het woord uitgehold is geraakt de voorbije jaren. Je moet het zelf weer invullen. “Bepaal zelf wat jij er onder verstaat”, adviseert hij, “en volg dan die lijn. Ga je voor een ontwerp dat rekening houdt met het maximaal hergebruik van grondstoffen? Of wil je volop inzetten op terugneem-afspraken met leveranciers? It's your choice.”

Er zullen bovendien dingen fout lopen, weten ze bij C2CExpoLab uit ervaring. Een leverancier doet de boeken dicht, een timing was te nipt berekend… Dan moet je nog flexibeler zijn dan anders en creatief op zoek gaan naar oplossingen. “Een innovator zoekt steeds een valabel alternatief.”

Duurzamer is niet per se duurder

Toen het stadskantoor eind 2016 als ‘superduurzaam kantoor’ werd omschreven, grapten nogal wat mensen op social media dat het ook wel ‘superduur’ zou geweest zijn. Maar dat viel best mee. Omwille van de circulaire opzet van het gebouw kon Bas afspraken maken met leveranciers voor terugname van heel wat materialen en producten. Die waarde werd meegenomen in de onderhandelingen met de bank om een lening af te sluiten voor de bouw. De geschatte 10-15% van de recuperatie aan kosten zag de bank niet zitten, er werd 5% restwaarde meegenomen. Voor een gebouw als het stadskantoor betekent dat een mooie besparing op de aflossing.

Bovendien bespaar je ook door de andere inspanningen op allerlei kosten. Door de natuurlijke ventilatie van de zonnekamer bovenaan bespaar je bijvoorbeeld op airco.

Stadskantoor Venlo - foto: Stad Venlo

Denk groot én klein. Het zit ook in de details

En jawel, sommige ingrepen zouden veel goedkoper en minder duurzaam gekund hebben. Maar het siert dat ze in Venlo de lijn hebben doorgetrokken. Circulair bouwen gaat niet gaat niet enkel over ‘materialenpaspoorten’ of ‘grondstoffenkringlopen’, het gaat niet om een groene façade. “Het is ook een verandering in attitude”, weet Bas Vandewesterlo. Als bouwheer sta je voor een houding, een filosofie, een duurzaam verhaal waarin we het herbruiken van onze eindige materialen incalculeren en voorzien. “En dat verhaal loopt ook via de herstelservice op de bureaustoelen of de herbruikbare koffiebekers.”

Ooit wordt het prachtige stadskantoor van Venlo wellicht uit elkaar gehaald en krijgen alle onderdelen een nieuw leven in tientallen, honderden nieuwe toepassingen. Zover is het nog lang niet. Het nieuwe gebouw moet eerst nog jarenlang inspireren met rondleidingen, filmpjes en haar dagelijkse gebruik.

Congé heeft de tips alvast genoteerd. Het resultaat zien we begin 2018 op Plein Zuid, waarover je hier alvast meer leest.

foto’s : stadskantoorvenlo.nl

 

Abonneer mij: 

Abonneer je op onze nieuwsbrief en volg Stadslab2050 op de voet